Όταν κάποιος ξεκινά μια νέα δουλειά, είναι πολύ πιθανό να ακούσει από τον εργοδότη ότι υπάρχει δοκιμαστική περίοδος.
Τι σημαίνει όμως αυτό στην πράξη; Πόσο μπορεί να διαρκέσει; Πληρώνεται κανονικά ο εργαζόμενος; Τι γίνεται αν η συνεργασία δεν συνεχιστεί και ποια δικαιώματα έχει κάποιος κατά τη διάρκεια της δοκιμαστικής περιόδου;
Η δοκιμαστική περίοδος αποτελεί μέρος της εργασιακής σχέσης και διέπεται από συγκεκριμένους κανόνες. Δεν σημαίνει ότι ο εργαζόμενος εργάζεται «χωρίς δικαιώματα» μέχρι να αποφασίσει ο εργοδότης αν θα τον κρατήσει.
Τι είναι η δοκιμαστική περίοδος;
Η δοκιμαστική περίοδος είναι ένα χρονικό διάστημα κατά το οποίο η εργασιακή σχέση βρίσκεται υπό δοκιμή.
Στόχος είναι να διαπιστωθεί στην πράξη εάν η συνεργασία είναι κατάλληλη για τη συγκεκριμένη θέση.
Για παράδειγμα, ένας εργοδότης μπορεί να θέλει να διαπιστώσει εάν ένας νέος εργαζόμενος ανταποκρίνεται στα καθήκοντα της θέσης, ενώ ο εργαζόμενος μπορεί αντίστοιχα να διαπιστώσει εάν το αντικείμενο, το ωράριο και το περιβάλλον εργασίας ανταποκρίνονται σε όσα είχαν συμφωνηθεί.
Η δοκιμαστική περίοδος δεν είναι ξεχωριστή μορφή εργασίας χωρίς δικαιώματα. Αποτελεί όρο της εργασιακής σχέσης και πρέπει να συμφωνείται και να γνωστοποιείται στον εργαζόμενο.
Πόσο μπορεί να διαρκέσει;
Σε σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου, μπορεί να συμφωνηθεί δοκιμαστική περίοδος διάρκειας έως 6 μήνες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εργαζόμενος έχει υποχρεωτικά δοκιμαστική περίοδο έξι μηνών.
Η διάρκεια μπορεί να είναι μικρότερη και πρέπει να προκύπτει από τους συμφωνημένους όρους της εργασιακής σχέσης.
Τι γίνεται στις συμβάσεις ορισμένου χρόνου;
Στις συμβάσεις ορισμένου χρόνου, η δοκιμαστική περίοδος πρέπει να είναι ανάλογη με τη συνολική διάρκεια της σύμβασης και τη φύση της εργασίας.
Σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί να υπερβαίνει το ¼ της συμφωνημένης συνολικής διάρκειας της απασχόλησης και δεν μπορεί να ξεπερνά τους έξι μήνες.
Επιπλέον, εάν μια σύμβαση ορισμένου χρόνου ανανεωθεί για την ίδια θέση και τα ίδια καθήκοντα, δεν προβλέπεται νέα δοκιμαστική περίοδος.
Πρέπει να αναφέρεται στη σύμβαση;
Ο εργοδότης οφείλει να ενημερώνει τον εργαζόμενο για τους ουσιώδεις όρους της εργασιακής σχέσης.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η διάρκεια και οι όροι της δοκιμαστικής περιόδου, εφόσον αυτή έχει συμφωνηθεί. Η ενημέρωση μπορεί να παρέχεται σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή.
Επομένως, ένας εργαζόμενος δεν χρειάζεται να βασίζεται μόνο σε μια προφορική φράση όπως:
«Θα είσαι δοκιμαστικά για λίγο καιρό.»
Καλό είναι να γνωρίζει πόσο διαρκεί η δοκιμαστική περίοδος και ποιοι είναι οι σχετικοί όροι.
Πληρώνεται κανονικά ο εργαζόμενος;
Ναι. Η δοκιμαστική περίοδος δεν σημαίνει ότι κάποιος εργάζεται δωρεάν.
Ο εργαζόμενος απασχολείται στο πλαίσιο της εργασιακής σχέσης και ισχύουν οι κανόνες που αφορούν τις αποδοχές και τους υπόλοιπους όρους εργασίας.
Ο εργοδότης οφείλει να γνωστοποιεί στον εργαζόμενο τις πάσης φύσεως αποδοχές και τους βασικούς όρους της εργασίας του.
Επομένως, η φράση «είσαι δοκιμαστικά, άρα δεν πληρώνεσαι» δεν αποτελεί γενικό κανόνα της εργατικής νομοθεσίας.
Έχει δικαίωμα σε άδεια ο εργαζόμενος κατά τη δοκιμαστική περίοδο;
Η δοκιμαστική περίοδος δεν σημαίνει ότι ο εργαζόμενος βρίσκεται εκτός εργασιακής σχέσης.
Τα δικαιώματα που συνδέονται με την απασχόληση υπολογίζονται σύμφωνα με τους κανόνες της εργατικής νομοθεσίας και τη διάρκεια της εργασίας.
Η άδεια με αποδοχές αποτελεί επίσης στοιχείο για το οποίο ο εργοδότης οφείλει να ενημερώνει τον εργαζόμενο.
Για τον ακριβή υπολογισμό των ημερών άδειας σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η ημερομηνία πρόσληψης, το είδος της σύμβασης και οι ειδικότερες διατάξεις που εφαρμόζονται.
Μπορεί ο εργαζόμενος να απολυθεί μέσα στη δοκιμαστική περίοδο;
Η δοκιμαστική περίοδος έχει ακριβώς τον χαρακτήρα της αξιολόγησης της συνεργασίας.
Εάν κατά τη διάρκεια ή στο τέλος της δοκιμαστικής περιόδου ο εργοδότης κρίνει ότι η δοκιμή δεν ήταν επιτυχής, η σύμβαση μπορεί να λυθεί σύμφωνα με τους κανόνες που προβλέπονται για τη δοκιμαστική περίοδο. Ο χρόνος που έχει ήδη διανυθεί λογίζεται ως χρόνος εργασίας για τα δικαιώματα που έχουν δημιουργηθεί μέχρι τη λύση της σχέσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο εργοδότης μπορεί να αγνοεί τους υπόλοιπους κανόνες της εργατικής νομοθεσίας.
Τι γίνεται όταν ολοκληρωθεί επιτυχώς η δοκιμαστική περίοδος;
Εάν ο εργοδότης κρίνει ότι η δοκιμή ήταν επιτυχής και συνεχίσει να απασχολεί τον εργαζόμενο, ως ημερομηνία έναρξης της σύμβασης για τα δικαιώματα που συνδέονται με την απασχόληση θεωρείται η αρχική ημερομηνία πρόσληψης.
Άρα, η δοκιμαστική περίοδος δεν «μηδενίζει» τον χρόνο εργασίας.
Μπορεί ο εργοδότης να αλλάξει τον μισθό επειδή ο εργαζόμενος είναι δοκιμαστικά;
Η δοκιμαστική περίοδος δεν σημαίνει από μόνη της ότι ο εργαζόμενος μπορεί να αμείβεται με οποιοδήποτε ποσό.
Οι αποδοχές και οι βασικοί όροι της εργασίας πρέπει να γνωστοποιούνται στον εργαζόμενο, ενώ εξακολουθούν να ισχύουν τα νόμιμα κατώτατα όρια αποδοχών όπου αυτά εφαρμόζονται.
Από 1 Απριλίου 2026, ο νομοθετημένος κατώτατος μισθός για υπαλλήλους είναι 920€ τον μήνα για πλήρη απασχόληση, σύμφωνα με το Υπουργείο Εργασίας.
Τι πρέπει να προσέξει κάποιος πριν ξεκινήσει;
Πριν ξεκινήσετε μια νέα εργασία, καλό είναι να γνωρίζετε τουλάχιστον:
- Ποιος είναι ο μισθός;
- Ποιο είναι το ωράριο;
- Ποιες είναι οι ημέρες εργασίας;
- Ποια είναι τα βασικά καθήκοντα;
- Πού βρίσκεται ο τόπος εργασίας;
- Πόσο διαρκεί η δοκιμαστική περίοδος;
- Τι ισχύει εάν η σύμβαση είναι ορισμένου χρόνου;
- Τι άδειες δικαιούστε;
- Πώς αμείβεται η πρόσθετη εργασία ή η υπερωρία, όπου υπάρχει;
Αν κάτι σημαντικό έχει συμφωνηθεί προφορικά, είναι προτιμότερο να υπάρχει και γραπτή ενημέρωση.
Ένα απλό παράδειγμα
Ας υποθέσουμε ότι ένας εργαζόμενος προσλαμβάνεται σε μια επιχείρηση με σύμβαση αορίστου χρόνου.
Ο εργοδότης συμφωνεί μαζί του δοκιμαστική περίοδο τεσσάρων μηνών.
Ο εργαζόμενος ξεκινά κανονικά την εργασία του, αμείβεται σύμφωνα με τους συμφωνημένους όρους και εκτελεί τα καθήκοντά του.
Κατά τη διάρκεια των τεσσάρων μηνών, τόσο ο εργοδότης όσο και ο εργαζόμενος μπορούν να διαπιστώσουν εάν η συνεργασία λειτουργεί στην πράξη.
Εάν η συνεργασία συνεχιστεί, ο χρόνος από την αρχική πρόσληψη δεν χάνεται. Η ημερομηνία έναρξης παραμένει η αρχική ημερομηνία πρόσληψης για τα δικαιώματα που συνδέονται με την απασχόληση.
Τι γίνεται αν ο εργαζόμενος απουσιάσει κατά τη δοκιμαστική περίοδο;
Εάν η εργασιακή σχέση ανασταλεί κατά τη διάρκεια της δοκιμαστικής περιόδου, για παράδειγμα λόγω ασθένειας ή άλλου λόγου, μπορεί να υπάρξει αντίστοιχη παράταση της δοκιμαστικής περιόδου για το χρονικό διάστημα της απουσίας, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Επομένως, και σε αυτή την περίπτωση έχει σημασία να εξετάζονται οι ακριβείς όροι της εργασιακής σχέσης.
Συχνές ερωτήσεις
Η δοκιμαστική περίοδος είναι υποχρεωτική;
Όχι. Μπορεί να συμφωνηθεί δοκιμαστική περίοδος, αλλά δεν σημαίνει ότι κάθε σύμβαση εργασίας πρέπει υποχρεωτικά να περιλαμβάνει δοκιμαστική περίοδο.
Είναι πάντα έξι μήνες;
Όχι. Οι έξι μήνες αποτελούν το ανώτατο όριο για την αορίστου χρόνου σύμβαση, όχι υποχρεωτική διάρκεια.
Μπορώ να ζητήσω να δω τους όρους της δοκιμαστικής περιόδου;
Ναι. Ο εργαζόμενος πρέπει να ενημερώνεται για τη διάρκεια και τους όρους της δοκιμαστικής περιόδου όταν αυτή έχει συμφωνηθεί.
Μπορώ να φύγω από τη δουλειά κατά τη δοκιμαστική περίοδο;
Η παραίτηση του εργαζομένου διέπεται από τους κανόνες που ισχύουν για τη λύση της εργασιακής σχέσης. Η δοκιμαστική περίοδος δεν σημαίνει ότι ο εργαζόμενος είναι υποχρεωμένος να παραμείνει μέχρι τη λήξη της.
Για τη συγκεκριμένη διαδικασία και τυχόν προθεσμίες, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη το είδος της σύμβασης και οι ειδικοί όροι της.
Τι να κρατήσει ο εργαζόμενος
Η δοκιμαστική περίοδος είναι ένα στάδιο αξιολόγησης της συνεργασίας και όχι περίοδος χωρίς εργασιακά δικαιώματα.
Πριν ξεκινήσει κάποιος μια νέα δουλειά, είναι σημαντικό να γνωρίζει τον μισθό, το ωράριο, τα καθήκοντα, το είδος της σύμβασης και, εφόσον υπάρχει, τη διάρκεια και τους όρους της δοκιμαστικής περιόδου.
Όσο πιο ξεκάθαροι είναι οι όροι από την αρχή, τόσο λιγότερες είναι οι πιθανότητες να δημιουργηθούν παρεξηγήσεις αργότερα.
Πηγή: Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης – Επιθεώρηση Εργασίας