Η υπογραφή μιας σύμβασης εργασίας είναι ένα σημαντικό βήμα, είτε πρόκειται για την πρώτη σας δουλειά είτε για μια νέα επαγγελματική θέση.
Πριν συμφωνήσετε να ξεκινήσετε μια εργασία, είναι σημαντικό να γνωρίζετε τι ακριβώς αναλαμβάνετε, πόσα θα αμείβεστε, ποιο θα είναι το ωράριό σας και ποιοι είναι οι βασικοί όροι της εργασιακής σχέσης.
Η εργατική νομοθεσία προβλέπει ότι ο εργοδότης πρέπει να γνωστοποιεί στον εργαζόμενο τους ουσιώδεις όρους της εργασίας του, σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η θέση, ο τόπος εργασίας, η ημερομηνία έναρξης, οι αποδοχές, το ωράριο και, όπου υπάρχει, η διάρκεια της σύμβασης ορισμένου χρόνου και της δοκιμαστικής περιόδου.
1. Δείτε πρώτα τι είδους σύμβαση υπογράφετε
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να ξεκαθαρίσετε είναι αν η θέση αφορά:
- Σύμβαση αορίστου χρόνου
- Σύμβαση ορισμένου χρόνου
- Πλήρη απασχόληση
- Μερική απασχόληση
- Εκ περιτροπής εργασία
Αν πρόκειται για σύμβαση ορισμένου χρόνου, πρέπει να είναι σαφές πότε ξεκινά και πότε ολοκληρώνεται η εργασιακή σχέση.
Στις αγγελίες εργασίας είναι συχνό να αναφέρεται απλώς «πλήρης απασχόληση» ή «εποχική εργασία». Πριν υπογράψετε, ζητήστε να γνωρίζετε ακριβώς τι προβλέπει η σύμβαση.
2. Ελέγξτε τον μισθό και τις αποδοχές
Μην αρκεστείτε μόνο στη φράση «καλές αποδοχές» ή «ανταγωνιστικός μισθός» που μπορεί να αναφέρεται σε μια αγγελία.
Πριν ξεκινήσετε, πρέπει να γνωρίζετε:
- ποιος είναι ο συμφωνημένος μισθός,
- αν το ποσό που συζητήθηκε είναι μικτό ή καθαρό,
- πότε καταβάλλεται ο μισθός,
- αν υπάρχουν bonus ή προμήθειες,
- αν υπάρχουν επιδόματα,
- ποιες κρατήσεις προβλέπονται.
Η Επιθεώρηση Εργασίας αναφέρει ότι οι αποδοχές καταβάλλονται στον τραπεζικό λογαριασμό του εργαζομένου και χορηγείται εκκαθαριστικό σημείωμα με τις αποδοχές και τις κρατήσεις.
Μια χρήσιμη ερώτηση πριν την πρόσληψη
«Το ποσό που μου αναφέρετε είναι μικτά ή καθαρά;»
Η απάντηση μπορεί να αλλάξει σημαντικά την εικόνα που έχετε για τις πραγματικές αποδοχές.
3. Ρωτήστε ακριβώς ποιο είναι το ωράριο
Το «8ωρο» δεν αρκεί ως πληροφορία.
Πριν υπογράψετε, καλό είναι να γνωρίζετε:
- πόσες ημέρες την εβδομάδα εργάζεστε,
- ποιες είναι οι ώρες έναρξης και λήξης,
- αν υπάρχει διάλειμμα,
- αν εργάζεστε Σάββατα ή Κυριακές,
- αν υπάρχουν βάρδιες,
- αν το ωράριο μπορεί να αλλάζει.
Το πλήρες εβδομαδιαίο ωράριο στις συνήθεις περιπτώσεις ανέρχεται σε 40 ώρες, οι οποίες μπορούν να κατανέμονται σε πενθήμερη ή εξαήμερη εβδομάδα σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες.
Αν η θέση είναι μερικής απασχόλησης, ζητήστε να γνωρίζετε πόσες ακριβώς ώρες θα εργάζεστε και ποιες ημέρες. Η μερική απασχόληση πρέπει να συμφωνείται εγγράφως.
4. Μάθετε τι ισχύει για υπερωρίες και επιπλέον εργασία
Αν η θέση περιλαμβάνει πιθανότητα να εργάζεστε πέρα από το συμφωνημένο ωράριο, ρωτήστε από πριν:
- πότε μπορεί να ζητηθεί επιπλέον εργασία,
- πώς καταγράφεται,
- πώς αμείβεται,
- αν υπάρχει εργασία σε ημέρες ανάπαυσης ή αργίες.
Μην θεωρείτε δεδομένο ότι το «θα κάτσεις λίγο παραπάνω όταν χρειαστεί» δεν έχει σημασία. Το ωράριο και οι πρόσθετες ώρες εργασίας συνδέονται με συγκεκριμένους κανόνες της εργατικής νομοθεσίας.
5. Ελέγξτε αν υπάρχει δοκιμαστική περίοδος
Σε ορισμένες συμβάσεις προβλέπεται δοκιμαστική περίοδος.
Αν υπάρχει, πρέπει να γνωρίζετε τη διάρκειά της και τους όρους της. Η διάρκεια και οι όροι της δοκιμαστικής περιόδου αποτελούν στοιχεία που πρέπει να γνωστοποιούνται στον εργαζόμενο όταν έχει συμφωνηθεί τέτοια περίοδος.
Μην υπογράφετε κάτι που δεν καταλαβαίνετε επειδή σας λένε απλώς «είναι τυπικό».
6. Δείτε τι γράφει για την άδεια
Ο εργαζόμενος δικαιούται ετήσια άδεια με αποδοχές από την έναρξη της εργασίας, αναλογικά με το χρονικό διάστημα απασχόλησης.
Επομένως, ακόμη και αν ξεκινάτε μια δουλειά μέσα στη χρονιά, δεν σημαίνει ότι δεν δικαιούστε άδεια.
Ελέγξτε:
- πόσες ημέρες άδειας δικαιούστε,
- πότε μπορείτε να την πάρετε,
- πώς υπολογίζονται οι αποδοχές άδειας,
- τι ισχύει για το επίδομα άδειας.
Το δικαίωμα στην άδεια αφορά και εργαζόμενους με μερική απασχόληση.
7. Δείτε αν η θέση είναι πραγματικά αυτή που σας περιέγραψαν
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν η πρόσληψη προκύπτει από αγγελία.
Για παράδειγμα, μια αγγελία μπορεί να γράφει:
«Υπάλληλος αποθήκης»
αλλά στην πράξη η θέση να περιλαμβάνει:
- φόρτωση και εκφόρτωση,
- οδήγηση,
- εξωτερικές εργασίες,
- παραγωγή,
- χρήση μηχανημάτων.
Πριν υπογράψετε, ζητήστε να σας εξηγήσουν ποια ακριβώς θα είναι τα καθημερινά καθήκοντά σας.
Η θέση ή ειδικότητα του εργαζομένου αποτελεί έναν από τους βασικούς όρους που πρέπει να γνωστοποιούνται.
8. Ελέγξτε τον τόπο εργασίας
Μην θεωρείτε δεδομένο ότι η εργασία θα γίνεται αποκλειστικά στο σημείο που είδατε στην αγγελία.
Ρωτήστε:
- ποια είναι η έδρα,
- αν υπάρχουν μετακινήσεις,
- αν υπάρχουν ταξίδια,
- αν υπάρχει εργασία εκτός έδρας,
- αν παρέχεται μεταφορικό μέσο ή κάλυψη εξόδων μετακίνησης.
Ο τόπος παροχής της εργασίας αποτελεί επίσης βασικό στοιχείο της ενημέρωσης που πρέπει να λαμβάνει ο εργαζόμενος.
9. Προσέξτε ιδιαίτερα τις εποχικές θέσεις
Στην Πιερία υπάρχουν πολλές θέσεις που αφορούν τουριστικές επιχειρήσεις, ξενοδοχεία, εστιατόρια και καταστήματα.
Σε μια εποχική θέση πρέπει να γνωρίζετε:
- πότε ξεκινά η εργασία,
- πότε ολοκληρώνεται,
- αν πρόκειται για σύμβαση ορισμένου χρόνου,
- ποιο είναι το ωράριο,
- αν παρέχεται διαμονή,
- αν παρέχεται διατροφή,
- ποιος είναι ο μισθός,
- τι γίνεται αν η επιχείρηση κλείσει νωρίτερα.
Η διάρκεια μιας σύμβασης ορισμένου χρόνου αποτελεί στοιχείο που πρέπει να γνωστοποιείται στον εργαζόμενο.
10. Μην αφήνετε τις προφορικές συμφωνίες χωρίς επιβεβαίωση
Αν ο εργοδότης σας πει:
«Θα παίρνεις Χ ευρώ»
ή
«Θα δουλεύεις Δευτέρα έως Παρασκευή»
ή
«Θα έχεις ένα συγκεκριμένο ρεπό»,
βεβαιωθείτε ότι οι βασικοί συμφωνημένοι όροι αποτυπώνονται με τον προβλεπόμενο τρόπο.
Η Επιθεώρηση Εργασίας επισημαίνει ότι ο εργοδότης δεν μπορεί να τροποποιεί μονομερώς ουσιώδεις και δυσμενέστερους όρους, όπως τον μισθό, το ωράριο ή τον τόπο εργασίας, χωρίς τη συναίνεση του εργαζομένου, με τις ειδικότερες προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία.
11. Πριν υπογράψετε, διαβάστε ολόκληρο το έγγραφο
Μην διαβάζετε μόνο την πρώτη σελίδα ή το ποσό του μισθού.
Ελέγξτε:
☑ Είδος σύμβασης
☑ Ημερομηνία έναρξης
☑ Ημερομηνία λήξης, αν είναι ορισμένου χρόνου
☑ Ειδικότητα
☑ Τόπος εργασίας
☑ Ωράριο
☑ Μισθός και λοιπές αποδοχές
☑ Υπερωρίες και πρόσθετη εργασία
☑ Άδεια και επίδομα άδειας
☑ Δοκιμαστική περίοδος, εφόσον υπάρχει
☑ Όροι λύσης της εργασιακής σχέσης
☑ Τυχόν συλλογική σύμβαση που εφαρμόζεται
Οι βασικοί αυτοί όροι αποτελούν μέρος της ενημέρωσης που ο εργοδότης οφείλει να παρέχει στον εργαζόμενο.
12. Μην υπογράφετε κάτι που δεν καταλαβαίνετε
Αν υπάρχει κάποιος όρος που δεν καταλαβαίνετε, ζητήστε εξήγηση πριν υπογράψετε.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε όρους που αφορούν:
- μεταβλητό ωράριο,
- υπερωρίες,
- bonus,
- μετακινήσεις,
- δοκιμαστική περίοδο,
- διάρκεια σύμβασης,
- παραίτηση ή λύση της εργασιακής σχέσης,
- περιορισμούς ή πρόσθετες υποχρεώσεις.
Δεν είναι κακό να ζητήσετε χρόνο για να διαβάσετε ένα έγγραφο πριν το υπογράψετε.
Checklist πριν πείτε «ναι»
Πριν αποδεχτείτε μια θέση εργασίας, βεβαιωθείτε ότι μπορείτε να απαντήσετε ξεκάθαρα στις παρακάτω ερωτήσεις:
1. Τι σύμβαση θα υπογράψω;
2. Πόσα χρήματα θα παίρνω και είναι μικτά ή καθαρά;
3. Ποιες ημέρες και ώρες θα εργάζομαι;
4. Ποια ακριβώς είναι τα καθήκοντά μου;
5. Πού θα εργάζομαι;
6. Υπάρχουν βάρδιες, υπερωρίες ή μετακινήσεις;
7. Πόση άδεια δικαιούμαι;
8. Υπάρχει δοκιμαστική περίοδος;
9. Πότε ξεκινά και, αν είναι ορισμένου χρόνου, πότε τελειώνει η εργασία;
10. Υπάρχουν bonus, επιδόματα ή άλλες παροχές;
Αν δεν έχετε σαφή απάντηση σε κάποιο από τα παραπάνω, είναι προτιμότερο να ζητήσετε διευκρινίσεις πριν υπογράψετε.
Τι να κρατήσετε μετά την πρόσληψη
Κρατήστε σε αρχείο:
- αντίγραφο της σύμβασης ή της έγγραφης ενημέρωσης των όρων εργασίας,
- εκκαθαριστικά μισθοδοσίας,
- έγγραφα που αφορούν αλλαγές στους όρους εργασίας,
- αιτήσεις και εγκρίσεις αδειών,
- σημαντική γραπτή επικοινωνία με τον εργοδότη.
Η διατήρηση αυτών των εγγράφων μπορεί να σας βοηθήσει αν στο μέλλον χρειαστεί να αποδείξετε τι είχε συμφωνηθεί.
Πού μπορείτε να απευθυνθείτε αν υπάρχει πρόβλημα
Αν υπάρχει διαφωνία σχετικά με μισθό, ωράριο, άδεια ή άλλους όρους εργασίας, μπορείτε να αναζητήσετε ενημέρωση από την Επιθεώρηση Εργασίας.
Η Επιθεώρηση Εργασίας διαθέτει υπηρεσίες ενημέρωσης και διαδικασίες για εργασιακές διαφορές, ενώ για καταγγελίες αναφέρει και τη γραμμή 1555.
Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί εξατομικευμένη συμβουλή από εργατολόγο ή αρμόδιο φορέα.
Συμπέρασμα
Η υπογραφή μιας σύμβασης εργασίας δεν πρέπει να γίνεται βιαστικά.
Πριν ξεκινήσετε μια νέα δουλειά, βεβαιωθείτε ότι γνωρίζετε τι θα κάνετε, πόσες ώρες θα εργάζεστε, πόσα θα αμείβεστε, πού θα εργάζεστε και για πόσο χρονικό διάστημα.
Μια αγγελία μπορεί να σας δώσει μια πρώτη εικόνα για τη θέση. Η σύμβαση και η έγγραφη ενημέρωση των όρων της εργασίας είναι όμως αυτά που πρέπει να ελέγξετε προσεκτικά πριν αναλάβετε εργασία.
Πηγές: Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης – Επιθεώρηση Εργασίας.